چرخش لگن

ما معمولا دو چرخش عمده در مفصل لگن داریم، چرخش رو به جلو یا آنته‌ورژن و چرخش رو به عقب یا رتروورژن. اصطلاح ورژن به معنای چرخیدن است و آنته و رترو نیز به ترتیب در معنای جلو و عقب به کار می‌روند. چرخش یک مفهوم نسبی است و چرخشی که ما از آن صحبت می‌کنیم نسبت به یک نقطه محوری تعریف می شود. چرخش همیشه یافته غیرطبیعی نیست. در حالت معمول، گردن استخوان ران یا فمور اندکی به سمت جلو چرخیده شده است و اصطلاحا می‌گویند گردن استخوان فمور، آنته‌ورته است. پس چه زمانی این چرخش غیرعادی محسوب می‌شود؟ هنگامی که زاویه چرخش عادی گردن فمور به جلو، بیش از حد گردد یا اینکه فمور به سمت عقب چرخش پیدا کند. دانستن این زاویه، در اعمال جراحی آرتروپلاستی ضروری خواهد بود.

چرخش لگن

چرخش رو به جلوی فمور یا آنته‌ورژن مفصل لگن

همانطور که گفته شد، در حالت عادی گردن فمور اندکی آنته‌ورته است و وقتی به آن نگاه می‌کنیم، انتظار داریم کمی به سمت جلو چرخیده باشد. هنگامی می‌گوییم چرخش مفصل عادی نیست که زاویه چرخش از حد آستانه خود گذشته باشد. آستانه زاویه چرخش ممکن است در سنین مختلف عدد متفاوتی باشد و هر فرد را می‌بایست با همسن و سالان خودش مقایسه کنیم.

چرخش نرمال رو‌ به جلوی استخوان فمور در افراد بزرگسال ۱۵ تا ۲۰ درجه نسبت به مقطع فرونتال بدن می‌باشد. فمور آنته‌ورته یکی از شایع‌ترین علل ایجاد پای پنجه کبوتری در کودکان با سن بیش از ۳ سال می‌باشد. در پای پنجه کبوتری، کودک هنگام قدم زدن انگشتان پای خود را به سمت داخل می‌گذارد و راه می‌رود. این تظاهر می‌تواند نخستین علامت تشخیصی برای استخوان ران آنته‌ورته باشد و نخستین چیزی باشد که پدر و مادر کودک به آن توجه می‌کنند. این کودکان بیش از کودکان سالم دچار سقوط و افتادن در حین راه رفتن می‌شوند. وجود احساس درد غیرمعمول است و به ندرت ممکن است دیده شود.

آنته‌ورژن بیش از حد استخوان ران، یک یافته‌ تکاملی غیرعادی در کودکان محسوب می‌شود. استخوان ران کودک نرمال تازه متولد شده حدود ۳۱ الی ۴۰ درجه چرخش رو به جلو دارد. این عدد با افزایش سن و رسیدن به سنین نوجوانی، به حدود ۱۰ الی ۱۵ درجه کاهش پیدا می‌کند و در ادامه و با افزایش رشد، به حد ۱۵ تا ۲۰ درجه در بزرگسالی خواهد رسید. در صورتی که مقدار زاویه چرخش در همین حدود بماند، هیچ مشکلی نیست و نیازی نیز به درمان نخواهد بود. در صورتی که این چرخش بیش از حد باشد، ممکن است نیاز به دروتاسیون استخوان فمور به وسیله استئوتومی باشد.

تغییرات زاویه چرخش استخوان فمور با افزایش سن چگونه است؟

همانطور که گفته شد، در سنین مختلف زاویه طبیعی چرخش استخوان فمور تغییر می‌کند. این تغییرات به قرار زیر است:

  • نوزادان: ۳۱ درجه
  • کودکان ۵ ساله: ۲۶ درجه
  • کودکان ۹ ساله: ۲۱ درجه
  • کودکان ۱۶ ساله: ۱۵ درجه

زاویه چرخش لگن چگونه اندازه گیری می شود؟

این زاویه را می‌توان با استفاده از تصویر‌برداری سی‌تی اسکن اندازه گرفت. در این روش، ۳ عکس یا اسکن گرفته می‌شود، دو اسکن پروگزیمال و ۱ اسکن دیستال. یکی از عکس‌ها قسمت مرکزی سر استخوان فمور را نشان می‌دهد، عکس دومی base گردن استخوان فمور را مشخص می‌کند و عکس سوم محور کوندیلار بخش دیستال استخوان فمور را نمایان می‌سازد. زاویه‌ای که در مقطع عرضی، بین محل تقاطع گردن و صفحه کوندیلار ایجاد می‌شود نشان‌دهنده زاویه چرخ رو به جلو می‌باشد.

چه عواملی باعث ایجاد این حالت می‌شوند؟

علت اصلی به وجود آمدن این وضعیت همچنان نامشخص است. با این حال، چرخش غیرعادی رو به جلوی استخوان فمورال از بدو تولد و حتی از زمانی که کودک در رحم مادر قرار دارد وجود دارد. به نظر می‌رسد که نوع قرارگیری جنین در رخم می‌تواند بر ایجاد چنین حالتی موثر باشد، با این حال، با توجه به اینکه موارد خانوادگی نیز دیده می‌شود، احتمالا عوامل ژنتیکی نیز بر بروز بیماری تاثیر داشته باشند. عامل دیگری که می‌توان باعث چنین بدشکلی ای شود، آسیب‌های فیزیکی می‌باشد. دیده شده که بعد از حادثه منجر به شکستگی فمور، چرخشی نامتعارف اتفاق می‌افتد که باعث ایجاد چنین عارضه‌ای می‌گردد.

چه علایمی ممکن است در چرخش قدامی استخوان فمور دیده شود؟

  • پای کبوتری: کودک هنگام راه رفتن، انگشتان پای خود را به سمت داخل قرار می‌دهد که به این حالت پای کبوتری می‌گویند. در این حالت می‌توان با ضریب اطمینان خوبی گفت که چرخش رو به جلو در مفصل لگن اتفاق افتاده است. در حالتی که کودک انگشتان خود را به سمت خارج قرار دهد نیز می‌توان گفت چرخش رو به عقب در مفصل لگن اتفاق افتاده است.
  • پاهای پرانتزی: کودک برای اینکه بتواند تعادل خود را حفظ کند و زمین نخورد، ناچار است تا پاهای خود را پرانتزی قرار دهد.
  • درد در لگن، زانو و قوزک پا: هرچند نادر، ولی احتمال تجربه درد نیز در این عارضه وجود دارد.
  • برخاستن صدا از لگن حین راه رفتن

چرخش قدامی استخوان فمور چگونه اصلاح می‌شود؟

بسیاری از کودکانی که زاویه چرخش لگنشان خیلی زیاد نیست، بعد از مدتی خود به خود مشکلشان حل می‌شود یا اینکه به طور کلی دچار عارضه خاصی نمی‌شوند. در کودکانی که زاویه چرخش زیاد باشد داستان فرق می‌کند. در این افراد نیاز است تا جهت اصلاح وضعیت لگن، یک عمل جراحی به نام فمورال استئوتومی (Femoral Osteotomy) انجام شود.

چرخش رو به عقب مفصل فمور یا رتروورژن مفصل لگن

در صورتی که گردن استخوان فمور رو به عقب چرخیده باشد، وضعیتی پیش می‌آید که به آن رتروورژن لگن یا چرخش لگن به پشت گفته می‌شود. به طور کلی، در دو حالت می‌توان گفت رتروورژن اتفاق افتاده است؛ یکی زمانی که گردن فمور کاملا در جهت مخالف قرار گرفته باشد، دومی هم زمانی که چرخش قدامی استخوان فمور وجود دارد اما کمتر از میزان نرمال خود می‌باشد.

سایر اطلاعات مربوط به چرخش رو به عقب مفصل فمور، مشابه چرخش رو به جلوی مفصل فمور می‌باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست