پولیومیلیت یا فلج اطفال

قطعا تا به حال بارها این جمله را شنیده‌اید که فردی می‌گوید در کودکی دچار سرماخوردگی شده و پس از مراجعه به پزشک، آمپول اشتباهی را دریافت کرده است و به همین دلیل پای او دچار آسیب شده و تا الان لنگش دارد. اما آیا این لنگش ناشی از اشتباه آن پزشک بوده؟ آیا آن فرد دچار یک سرماخوردگی ساده شده بود؟ ممکن است او دچار بیماری دیگری که علائم مشابه سرماخوردگی دارد، شده باشد؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها و شناخت بیماری فلج اطفال یا پولیومیلیت با ما همراه باشید.

پولیومیلیت یا فلج اطفال چیست؟

فلج اطفال یک بیماری شایع ویروسی است که درآن ویروس وارد سیستم عصبی کودک شده و شروع به تخریب سلول‌های عصبی می‌کند. فلج اطفال در کودکان زیر ۵ سال شایع‌تر از سایر کودکان است. قبل از اینکه واکسن فلج اطفال ساخته شود، این بیماری شیوع بالایی در سراسر جهان داشت و از هر دویست کودک آلوده به این ویروس نیز، یک کودک به فلج دائمی مبتلا می‌شد. از سال ۱۹۵۷ با ساخت واکسن فلج اطفال و تولید انبوه آن، این ویروس به خوبی کنترل شد. فلج اطفال واگیردار است و از یک فرد به فرد دیگر منتقل می‌شود؛ بنابراین یک مورد ابتلا به این ویروس می‌تواند کودکان سراسر جهان را درمعرض خطر قرار دهد.

بیماری فلج اطفال باعث بروز چه علائمی در کودک می‌شود؟

نود و پنج تا نود و هفت درصد از افرادی که به ویروس فلج اطفال مبتلا می‌شوند، علامتی ندارند؛ اما ممکن است ناقل باشند و این ویروس را به بقیه افراد انتقال دهند.

در بعضی از موارد ابتلا به ویروس، فلج رخ نمی‌دهد و فرد علائمی شبیه به بیماری آنفلوآنزا پیدا می‌کند که شامل تب، سرفه، سردرد، استفراغ، احساس خستگی و التهاب پرده‌ی مننژ است. این علائم خود به خود بهبود می‌یابند. در یک درصد از موارد، ابتلا به ویروس پولیومیلیت می‌تواند سبب فلج شدن کودک شود. بیماری در ابتدا با یک تب ساده تظاهر می‌یابد اما بعد از چند روز تب کودک برطرف می‌شود و علائم زیر به وجود خواهد آمد:

  • از بین رفتن رفلکس‌های طبیعی بدن
  • احساس گرفتگی و درد در عضلات
  • شل شدن اندام‌ها در نقاط مختلف بدن
  • فلج ناگهانی گذرا یا دائمی اندام
  • تغیر شکل اندام‌ها

بعضی از عضلاتی که در پی ابتلا به این ویروس فلج می‌شوند ممکن است بعد از چند ماه، تا حدی توانایی خود را به دست بیاورند؛ اما در بسیاری از موارد، فلج عضله تا پایان عمر فرد باقی می‌ماند. یک درصد از افراد درگیر با ویروس به فلج دچار می‌شوند و در پنج تا ده درصد از افراد دچار فلج اندام‌ها، ویروس به عضلات تنفسی حمله کرده و باعث مرگ بیمار می‌شود.

پولیومیلیت یا فلج اطفال

چگونه یک فرد به ویروس فلج اطفال مبتلا می‌شود؟

راه شایع و اصلی انتقال این ویروس، از طریق دهان است. ویروس بعد از ورود به بدن وارد قسمت‌های مختلفی مانند حلق و روده می‌شود. ویروس پولیو در این قسمت‌ها تکثیر می‌یابد و از طریق گردش خون و یا جریان لنفاوی به سیستم عصبی می‌رود. ویروس فلج اطفال در مدفوع فرد مبتلا نیز وجود دارد و ممکن است آب آشامیدنی یا غذا را آلوده کند. در مناطقی که سیستم تصفیه آب و فاضلاب پیشرفته وجود ندارد و آب آشامیدنی آن‌ها راکد می‌ماند، ویروس از طریق آب به سرعت پخش می‌شود. ممکن است دست کودک آلوده شود و وی دست آلوده خود را وارد دهان کرده و چرخه ویروس ادامه بیابد. با وجود اینکه در سرفه و ترشحات تنفسی فرد مبتلا نیز ویروس وجود دارد، اما عامل اصلی انتقال ویروس آب و غذای آلوده است.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر ابتلا به ویروس فلج اطفال هستند؟

  • زنان باردار
  • افراد مبتلا به نقص ایمنی
  • افراد مبتلا به HIV
  • کودکان
  • افرادی که به مناطق شایع از نظر ویروس پولیومیلیت سفر داشتند
  • کسانی که در یک محل با افراد مبتلا به این ویروس زندگی می‌کنند
  • افرادی که لوزه‌های خود را خارج کردند

تشخیص پولیومیلیت

پزشک با گرفتن شرح حال و بررسی علائم فرد می‌تواند به این بیماری پی ببرد. معاینه، بررسی‌های هدفمند مانند مقایسه رفلکس‌ها و تست‌های آزمایشگاهی به تشخیص کمک می‌کنند. نمونه‌گیری از گلو و مدفوع یا مایع مغزی-نخاعی برای تشخیص پولیوویروس انجام می‌گیرد.

آیا بیماری فلج اطفال قابل درمان است؟

متاسفانه بیماری فلج اطفال درمان قطعی و مشخصی ندارد. پس بهترین درمان، جلوگیری از ابتلا به پولیومیلیت به وسیله واکسن است. برای بهبود فلج اطفال یا پولیومیلیت درمان‌های حمایتی زیر مطرح شده است:

  • استراحت
  • داروهای ضد درد
  • داروهای شل کننده عضلات
  • آنتی‌بیوتیک برای درمان عفونت‌های دستگاه ادراری

فیزیوتراپی در کاهش درد، اصلاح راه رفتن و برطرف شدن مشکلات تنفسی نقش زیادی دارد. در صورتی که بیمار قدرت اندام‌های خود را از دست داده باشد و توانایی راه رفتن نداشته باشد می‌توان از ویلچر استفاده کرد.

چگونه از ابتلا به بیماری پولیومیلیت جلوگیری کنیم؟

بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا به ویروس فلج اطفال، تزریق واکسن است. ساخت واکسن این بیماری از سال 1953 تا 1957 طول کشید. تا قبل از سال 1957 کودکان زیادی در اثر ابتلا به این ویروس فلج می‌شدند و هزینه زیادی بر کشورهایی که در آن‌ها این ویروس شایع بود تحمیل می‌‍‌شد. پس از ساخته شدن واکسن، این ویروس در آمریکا، اروپا و بخشی از آسیا به طور کامل ریشه‌کن شد. البته ویروس فلج اطفال همچنان در کشورهایی مانند افغانستان، پاکستان و نیجریه وجود دارد.

واکسن فلج اطفال در موارد نادری ممکن است سبب واکنش آلژیک در کودکان شود مانند:

  • مشکلات تنفسی
  • تب بالا
  • گیجی
  • تورم گلو
  • ضربان قلب بالا

واکسن فلج اطفال

به عنوان توصیه‌ی پایانی حتما قبل از سفر به مناطق شایع از نظر ویروس فلج اطفال، از ایمنی خود نسبت به این ویروس مطمئن شوید.

آیا فردی که در مقدمه‌ی این نوشتار به صحبت‌های او اشاره شد، در اثر تزریق نادرست آمپول فلج شده بود و یا احتمالا به فلج اطفال مبتلا شده و با توجه به سطح پایین امکانات تشخیصی در آن زمان، این بیماری در آن فرد تشخیص داده نشده است؟ اگر چنین باشد و فرد به این بیماری مبتلا شده باشد آیا می‌توان آن را درمان کرد؟ در صورت مطالعه‌ی دقیق این مطلب قطعا جواب این پرسش را یافته‌اید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست