پای پرانتزی یا ژنوواروم

آیا تا کنون اصطلاح پای پرانتزی یا ژنوواروم به گوشتان خورده است؟ آیا تاکنون در اطرافیان خود یا حتی در فیلم‌های مختلف، با افرادی که زانوهایشان به صورت غیرطبیعی دور از هم قرار گرفته‌اند و اصطلاحا پرانتزی شده‌اند مواجه شده‌اید؟ به وضعیتی که فرد مچ پاهایش را به یکدیگر بچسباند، اما قادر نباشد در همین حالت زانوهایش را نیز در مجاورت یک‌دیگر نگاه دارد، اصطلاحا پای پرانتزی یا ژنوواروم گفته می شود.

جالب است بدانید که تقریبا همه افراد در بدو تولد پای پرانتزی دارند. اگر دقت کرده باشید، پای نوزادان در هنگام تولد رو به هم قرار گرفته‌ و در محل مفصل زانو، دو پا از هم فاصله گرفته‌اند و به بیرون خم شده‌اند. با گذشت زمان و به راه افتادن کودک به تدریج مفصل زانوی پای راست و چپ به یک‌دیگر نزدیک‌تر می شوند و این حالت به مرور زمان کاملا اصلاح می‌گردد. در این فرآیند، افزایش تراکم و کشیدگی استخوان‌ها نقش بسیار مهمی دارد. به همین دلیل است که در صورت وجود بیماری‌های مرتبط با تراکم استخوان، احتمال ایجاد ژنوواروم افزایش پیدا می‌کند.

پای پرانتزی

پای پرانتزی را جدی بگیریم

شاید برایتان سوال باشد که اصلا چه زمانی باید به وجود مشکلی زمینه‌ای در کودک شک کنیم و به پزشک مراجعه کنیم؟ همانطور که گفته شد، پس از یک سالگی که کودک راه رفتن را آغاز می‌کند، به مرور زمان حالت پرانتزی پاها اصلاح می‌شود و در بسیاری از افراد تا یک و نیم سالگی اثری از آن باقی نخواهد ماند. اما اگر بعد از ۲ سالگی، همچنان وقتی کودک مچ پاهایش را به یکدیگر چسبانده فاصله‌ای در میان زانوهایش دیده شود، در این صورت می‌بایست حتما به پزشک مراجعه کنید تا بررسی‌های تکمیلی انجام بگیرد.

عوامل زمینه‌ساز برای ایجاد پای پرانتزی

عموما بیماری‌هایی که استخوان‌ها را درگیر کنند و از رشد و تکامل آن‌ها ممانعت به عمل بیاورند، می‌توانند ایجاد زانوی پرانتزی کنند. در یک سری بیماری‌های خاص مثل پاژه، حتی افراد بالغی که پیش از این مشکلی نداشتند نیز دچار پای پرانتزی شده اند. در ادامه شایع‌ترین علل ایجاد پای پرانتزی را بررسی می‌کنیم.

یکی از بیماری‌های شایع تغذیه ای بوده که در اثر کمبود طولانی مدت ویتامین D بروز یابد. این بیماری باعث نرم شدن و ضعیف شدن تنه استخوان‌ها می‌گردد و متعاقبا می‌تواند منجر به ایجاد پای پرانتزی یا ژنوواروم شود.

  • بیماری بلانت (Blount’s disease)

بیماری بلانت، یک بیماری ژنتیکی است که در پاها به خصوص از قسمت زانو تا مچ، ایجاد بدشکلی‌های مختلف می‌کند. این بیماری ممکن است یکی از پاها یا هر دو را درگیر کند. بیماری بلانت یک بیماری دو مرحله‌ای است و تشخیص زودهنگام آن بسیار حائز اهمیت است. مرحله اولیه بیماری، عموما در کودکان زیر ۴ سال تشخیص داده می‌شود. در صورتی که بلانت اولیه در این سنین تشخیص داده نشود، بیماری وارد مرحله ثانویه خود خواهد شد که بیشتر در کوکان بزرگ‌تر و نوجوانان دیده می شود.

  • پاژه

این بیماری باعث ایجاد اثر مهاری بر بازسازی استخوان‌ها می‌گردد و به این ترتیب، در طول زمان می تواند منجر به ایجاد پای پرانتزی گردد. پاژه بیشتر در افراد مسن دیده می شود و در صورت تشخیص به موقع، به راحتی قابل درمان و کنترل است.

  • کوتولگی یا دوارفیسم (Dwarfism)

یکی از علل اصلی ایجاد کوتولگی در افراد، یک بیماری‌ به نام آکندروپلازی می‌باشد که می‌تواند باعث ایجاد پای پرانتزی در افراد کوتاه قامت گردد.

  • سایر علل
  • شکستگی استخوانی که به درستی ترمیم پیدا نکرده است
  • دیسپلازی استخوانی
  • مسمومیت با سرب
  • مسمومیت با فلوراید
  • علایم بالینی

علایم

شدت علایم با توجه به سن بسیار متغیر است. کودکان معمولا هیچ علامت یا مشکلی را حس نمی‌کنند، اما بزرگسالان ممکن است اندکی ناراحتی در بخش خارجی زانو احساس کنند. با این وجود، ژنوواروم از نظر ظاهری بسیار واضح و مشخص است و با یک نگاه دقیق، می‌توان عدم توانایی در نزدیک کردن زانوها به یکدیگر توامان با چسباندن مچ پاها به هم را تشخیص داد.

تشخیص

تشخیص بسیار آسان است اما پزشک می‌بایست علاوه بر تشخیص، شدت آن را نیز تعیین کند. تشخیص بیماری با انجام معاینات فیزیکی و تصویربرداری با اشعه ایکس انجام می‌پذیرد. از گونیومتر نیز می‌توان برای تعیین درجه خم شدگی زانو استفاده کرد. همچنین ممکن است آزمایش‌های مختلفی همچون آزمایش خون نیز برایتان انجام شود تا علل زمینه‌ای از جمله ریکتز و پاژه در صورت وجود شناسایی شوند.

درمان

در نوزادان و شیرخواران معمولا توصیه به درمان نمی شود، مگر آنکه یک بیماری زمینه‌ای مثل ریکتز برای کودک تشخیص داده شود که در این صورت درمان می‌کنیم. برای درمان می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:

  • استفاده از کفش مخصوص
  • بریس
  • گچ‌گیری
  • عمل جراحی برای اصلاح ناهنجاری‌های استخوانی
  • درمان بیماری‌های زمینه‌ای که باعث ایجاد وضعیت پای پرانتزی شده‌اند

پیشگیری

هیچ روش پیشگیری قطعی برای این بیماری شناسایی نشده است. البته بدیهی است که در صورت وجود بیماری‌های زمینه‌ای، درمان این بیماری‌ها می‌تواند حکم پیشگیری از ایجاد پای پرانتزی را داشته باشد. به عنوان مثال در صورت کمبود ویتامین D در کودک، با تامین نیاز‌های وی و رفع کمبود ویتامین، از ایجاد راشیتیسم و متعاقبا ایجاد پای پرانتزی جلوگیری کرده‌ایم.

نکته‌ای که حتما می‌بایست به آن توجه کنید این است که در صورتی که کودکتان بیش از ۲ سال سن دارد و زانوهایش فاصله‌ای غیرطبیعی از یک‌دیگر دارند، به پزشک کودک خود اطلاع دهید. تشخیص به موقع می‌تواند به مدیریت وضعیت کودک شما کمک قابل توجهی بکند.

عوارض بیماری

آرتریت یا التهاب مفصل، اصلی‌ترین عارضه بلندمدت بیماری پای پرانتزی می‌باشد و ممکن است منجر به ناتوانی و فلج بیمار گردد. در صورتی که ژنوواروم شما شدید باشد، ممکن است روی زانو، پا، مچ پا و مفصل لگن اثر کند و باعث آسیب دیدن این مفاصل گردد. عمل جراحی تعویض کامل مفصل زانو در افرادی که پای پرانتزی دارند عمل دشوارتری است و به همین دلیل، ممکن است در افراد جوان، پزشک ترجیح دهد این عمل را به تعویق بی‌اندازد.

در آخر، یادآوری این نکته بسیار مهم است که هرچند تشخیص ژنوواروم چندان سخت نیست، اما سهل‌انگاری و عدم مراجعه به موقع ممکن است بسیار زیان‌بار باشد. از سوی دیگر درمان آن در مراحل اولیه بسیار آسان‌تر است، اما در مراحل پیشرفته‌تر ممکن است برای اصلاح پای پرانتزی یا ژنوواروم نیاز باشد تا تحت عمل جراحی قرار بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست