ورتیکال تالوس

ورتیکال تالوس یا تالوس عمودی نوعی اختلال نادر مادرزادی می باشد. در این اختلال استخوان تالوس به جای حالت افقی در حالت عمودی قرار گرفته است. در این حالت، قوس کف پا از بین می رود و در برخی موارد قوس معکوس یا کف پای گهواره ای ظاهر می شود. ورتیکال تالوس اغلب با سایر اختلالات مادرزادی مثل آرتروگریپوز و اسپینابیفیدا همراهی دارد. این اختلال می تواند در یک پا رخ دهد یا هر دو پا را درگیر کند. اگرچه این اختلال در نوزادان و نوپایان دردناک نیست، اما اگر درمان نشود در آینده منجر به ایجاد درد و بدشکلی در ناحیه پا می گردد.

آشنایی با آناتومی پا (Foot)

کف پا از ۲۶ استخوان تشکیل شده است. دو استخوانی که در پشت پا قرار دارند یعنی تالوس یا قاپ و کالکانئوس یا پاشنه روی هم رفته هیندفوت یا پشت پا را تشکیل می دهند. استخوان تالوس بین استخوان پاشنه و قسمت تحتانی استخوان های ساق پا (تیبیا و فیبولا) قرار گرفته است. جلوتر از استخوان های تالوس و کالکانئوس، پنج استخوان کوچک به نام استخوان‌های تارسال قرار دارند. این استخوان ها با هم، قسمت میانی پا یا میدفوت را تشکیل می دهند. پس از استخوان های تارسال، پنج استخوان بلند قرار دارند که به آنها استخوان های متاتارس می گویند. این استخوان ها در کنار هم کف پا را می سازند. استخوان های انگشتان پا به استخوان های متاتارس وصل شده و مفاصل متاتارسوفالنژیال را می‌سازند.

کف پا تعداد زیادی عضله، لیگامان و رباط دارد و دارای دو قوس طولی و عرضی می باشد. قوس طولی کف پا (Longitudinal Arch) قوسی است که وقتی پا را از کنار و از سمت داخل نگاه می کنیم، می‌توانیم آن را ببینیم. این قوس در سمت داخلی پا قرار دارد و سمت خارج، هیچ قوسی ندارد. در پشت قوس طولی، استخوان پاشنه بر روی زمین قرار داشته و در جلوی این قوس نیز سر استخوان های متاتارس با سطح زمین تماس دارد. قسمت وسط و داخل کف پا که در ناحیه استخوان تالوس می باشد، بالاتر از سطح زمین قرار داشته و قوس طولی را می سازد. اتصال فاشیای پلانتار به ابتدا و انتهای قوس موجب پایداری آن می گردد.
قوس عرضی (Transverse Arch) به علت ترتیب خاص اتصال استخوان های متاتارس به استخوان های کوبویید و کونئی فرم در محل مفصل لیسفرانک ایجاد می شود؛ به طوری که هنگام ایستادن، استخوان های متاتارس اول وپنجم به زمین نزدیک تر هستند و متاتارس های دو تا چهار فاصله بیش تری از سطح زمین دارند.

علائم و نشانه های ورتیکال تالوس

  • رایج ترین ویژگی تالوس عمودی ظاهر Rocker-Bottom یا گهواره ای در پا است که در بدو تولد یا هنگام راه افتادن نوزاد دیده می شود.
  • قسمت میانی پا و پشت پا به سمت بالا خم شده است.
  •  جلوی پا به دلیل انعطاف غیرطبیعی پا بالا می آید.
  • کودک هنگام راه رفتن بر روی گوشه ی داخلی پا راه می رود.

شخیص ورتیکال تالوس

تشخیص زودهنگام ورتیکال تالوس به منظور انجام درمان های مناسب بسیار مهم است؛ از این رو پزشک از بیمار شرح حال کامل می‌گیرد و معاینات بالینی کامل را انجام می دهد. در معاینات بالینی، پزشک ممکن است کل بدن بچه را معاینه کند. این کار از جهت بررسی سایر اختلالات مادرزادی و ژنتیکی انجام می شود. هم چنین پزشک پای کودک را در حالت ایستاده و نشسته معاینه می کند. این کار به پزشک کمک می کند تا بتواند پای گهواره ای را از سایر اختلالات هم چون کالکانئووالگوس یا صافی کف پا افتراق دهد. این اختلالات ممکن است علایم مشابه داشته باشند اما درمان آنها متفاوت خواهد بود.

برای تشخیص بهتر، پزشک ممکن است از بررسی های تصویربرداری نیز استفاده نماید:
• X-RAY: در گرافی ساده می توان استخوان های پا و نحوه قرارگیری آن ها را مشاهده نمود. علامت مهم ورتیکال تالوس اختلال در نحوه قرارگیری استخوان تالوس است.
• EOS Imaging: در این تکنیک یک عکس سه بعدی در حالت ایستاده از پا گرفته می شود که به تشخیص کمک بیش تری می کند.
• CT Scan: اطلاعات بسیار دقیق‌تر در مورد ساختارهای سخت مثل استخوان می‌دهد. مزیت دیگر این روش به روش گرافی ساده، اطلاعات بیشتری است که می‌توان به کمک این روش درباره بافت‌های نرم کسب کرد.
• MRI: از این تکنیک بیش تر برای بررسی بافت‌های نرم مثل تاندون ها و لیگامان ها استفاده می شود.

اگر کودک در معاینات عصبی اختلال داشته باشد، پزشک به منظور انجام بررسی های بیش تر فرد را به نورولوژیست ارجاع می دهد.

درمان ورتیکال تالوس

درمان غیرجراحی
درمان غیر جراحی در برخی موارد سبب کاهش تعداد جراحی ها می شود و در برخی موارد نیز فرد را از جراحی بی نیاز می کند. این درمان شامل ورزش های کششی به منظور تقویت قسمت جلویی و پشتی پا و گچ گیری های سریال می باشد. گچ گیری های سریال باید هر هفته و به مدت چندین هفته تعویض شوند تا نتیجه مطلوب حاصل گردد.

درمان جراحی
در صورتی که کودک به درمان غیر جراحی پاسخ ندهد، از درمان جراحی استفاده می شود. در شرایطی که بد شکلی ایجاد شده در پا با گچ گیری های سریال بهتر شده باشد، جراحی به ناحیه مچ پا محدود خواهد شد. اگر بدشکلی و سفتی پا بهتر نگردد باید از جراحی های تهاجمی تر استفاده نمود.

هدف از جراحی، اصلاح وضعیت قرارگیری استخوان ها در داخل پا می باشد؛ در این شرایط ممکن است کشیدن و بلند کردن تاندون ها و لیگامان ها به منظور حرکت دادن استخوان ها انجام شود. استخوان ها با کمک پین و گچ در جای مناسب خود ثابت می‌شوند. پین را می توان چهار تا شش هفته پس از جاگذاری در استخوان خارج کرد. برای جلوگیری از عود مجدد، کودک باید از بریس یا کفش مخصوص استفاده کند.
در صورتی که درمان انجام نشود، کودک در آینده دچار ناتوانی و درد در ناحیه پا خواهد شد؛ اما با درمان مناسب تا حد زیادی عملکرد طبیعی خود را به دست می آورد و اگر عوامل خطر دیگری نداشته باشد در آینده می تواند به راحتی بدود، بازی کند و کفش های معمولی بپوشد.

فهرست