هالوکس ریجیدوس یا سفتی شست پا چیست؟

هالوکس در لاتین به معنای انگشت شست و ریجیدوس نیز به معنای سفتی می‌باشد. سفتی انگشت شست وضعیتی است که این انگشت از سمت قاعده خود دچار التهاب شده و متعاقبا دچار سفتی شده باشد. با توجه به اهمیت انگشت شست در هنگام راه رفتن، این وضعیت می‌تواند برای فرد بسیار ناگهوار باشد و نیاز به درمان داشته باشد.

هالوکس ریجیدوس از منظر ساختاری و آناتومیک

مفصل فضایی است که بین دو یا چند استخوان مجاور هم وجود دارد. مفاصل معمولا اجزای مختلفی مثل مایع و کپسول مفصلی، غضروف، رباط، عضله و تاندون عضله در خود دارد. تمام این ساختارها به نوبه خود حرکت دو استخوان موجود در مفصل را تسهیل می‌کنند و بدون وجود این ساختارها حرکت دادن استخوان‌ها ممکن نبود.

در صورتی که مفصل به هر دلیلی ملتهب شود، حالتی ایجاد می‌شود که به آن آرتریت (Arthritis) گفته می‌شود. آرتریت وضعیتی دردناک است و ممکن است در طول زمان به خشکی مفصل منجر شود. در صورت التهاب مفصل، حرکات آن نیز مختل شده و فرد نمی‌تواند به خوبی استخوان‌های خود را در مجاورت هم حرکت دهد.

استخوان شست از سمت قاعده خود با استخوان متاتارس، مفصلی به نام متاتارسوفالنژیال (MTP) ایجاد می‌کند. در صورتی که این مفصل دچار التهاب شود یا به هر دلیلی غضروف پوشاننده انتهای استخوان‌ها دچار آسیب شود، دو استخوان به یک‌دیگر ساییده خواهند شد. در این حالت مشکلات متعددی مثل خار استخوانی ممکن است ایجاد شود و به این ترتیب مفصل نتواند به خوبی حرکت کند. افراد مبتلا به هالوکس ریجیدوس نمی توانند به خوبی انگشت خود را خم و صاف کنند. عدم توانایی فرد در خم و صاف کردن انگشت شست، می‌تواند ناتوانی‌های حرکتی برای وی ایجاد کند. این افراد معمولا هنگام راه رفتن، پای خود را از سمت انگشت کوچک بر زمین می‌گذارند

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به هالوکس ریجیدوس می‌باشند؟

هنوز علت دقیقی برای ایجاد هالوکس ریجیدوس شناسایی نشده، اما هر عاملی که باعث ایجاد آسیب در غضروف مفصلی شود یا اختلالات ساختاری وجود داشته باشند که فشار وارده بر مفاصل پا را افزایش دهند، می‌تواند به عنوان عامل زمینه ساز برای بیماری هالوکس ریجیدوس شناخته شود. این بیماری در افراد بزرگسال در سنین ۳۰ تا ۶۰ سال شیوع بیشتری دارد.

هالوکس ریجیدوس چه علائمی ممکن است داشته باشد؟

هر التهابی معمولا همراه با درد و تورم است. دردهای ناشی از بیماری‌های التهابی مفصل معمولا با تحرک و فعالیت تشدید می‌شوند و با استراحت بهتر؛ در نتیجه با توجه به اینکه اکثر افراد از صبح تا شب در حال فعالیت‌اند، زمانی که شب به رخت خواب خود می‌روند درد شدیدتری احساس می‌کنند. علاوه بر درد و تورم، مفصل دچار خشکی نیز می‌شود. این خشکی مانع از حرکت دادن مفصل و خم و صاف کردن آن می‌شود. در مراحل شدید‌تر، ممکن است برجستگی استخوانی را نیز در زیر پوست خود احساس کنید.

تشخیص بیماری هالوکس ریجیدوس چگونه انجام می‌شود؟

در صورتی که علایم بیماری هالوکس ریجیدوس، به خصوص علامت سفتی و ناتوانی در خم و صاف کردن انگشت شستتان را دارید و یا اینکه هنگام راه رفتن، به دلیل احساس درد ناچار به راه رفتن بر روی سمت خارج پای خود هستید، حتما لازم است تا به پزشک مراجعه کنید. مراجعه به پزشک را نباید به تاخیر بی‌اندازید، چراکه در صورت تاخیر ممکن است خارهای استخوانی تشکیل شوند. در صورت تشکیل این خارها، درمان بسیار مشکل‌تر خواهد شد.

پزشک با انجام معاینه به دنبال نشانه‌هایی از خارهای استخوانی خواهد گشت. همچنین محدوده حرکتی مفصل و دردناک بودن آن را نیز بررسی خواهد کرد. در ادامه درخواست انجام تصویربرداری با اشعه ایکس را خواهد داد تا میزان خوردگی و آسیب غضروف‌ و فضای مفصلی مشخص شود.

هالوکس ریجیدوس

آیا بیماری هالوکس ریجیدوس قابل درمان است؟

بله، روش‌های درمانی متعددی شامل روش‌های جراحی و غیرجراحی جهت بهبود وضعیت بیماری هالوکس ریجیدوس وجود دارند که در ادامه به شرح مختصری درباره آن‌ها می‌پردازیم.

درمان‌ غیرجراحی

با توجه به ماهیت التهابی بیماری، درمان‌هایی که به کار می‌روند نیز از نوع ضدالتهابی خواهند بود. جهت کاهش درد و التهاب می‌توانید از داروهای مسکن ضد التهابی استفاده کنید. این داروها اغلب ذیل دسته دارویی NSAIDs قرار می‌گیرند و از جمله معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به ایبوپروفن اشاره کرد که از داروخانه‌ها، بدون نسخه پزشک نیز  می‌توان آن را به آسانی تهیه کرد.

یخ‌گذاری و شست‌وشوی پا با آب سرد و گرم به صورت متوالی نیز می‌توانند به صورت موقت کمک کننده باشند. روش شست‌وشوی پا با آب سرد و گرم اینگونه است که دو ظرف یا لگن را به ترتیب با آب گرم و آب خنک پر کنید. سپس پای خود را ابتدا به مدت ۳۰ ثانیه در آب خنک و سپس بلافاصله ۳۰ ثانیه در آب گرم قرار دهید. این کار را به مدت ۵ دقیقه ادامه دهید. می‌توانید در طول روز ۳ یا ۴ بار این کار را انجام دهید تا التهاب مفصل کاهش پیدا کند و درد آن تسکین بیابد. حتما توجه داشته باشید که درجه گرمی و سردی آب به اندازه تحملتان باشد و منجر به ایجاد آسیب نشود.

در انتها، جهت پیشگیری از شعله‌ور شدن التهاب بهتر است تا جای ممکن از وارد آوردن فشار به پای خود جلوگیری نمایید. برای این منظور بهتر است از کفش‌های طبی و راحتی استفاده کنید و تا حد امکان از کفش‌های پاشنه‌دار و مجلسی یا کفش‌های تنگ و اذیت کننده استفاده نکنید.

درما‌ن جراحی

روش‌های متعددی برای جراحی وجود دارند. انتخاب هر کدام از این روش‌ها بر اساس شدت آسیب‌دیدگی مفصل و غضروف مفصلی انجام می‌شود. در ادامه به معرفی مختصر این روش‌ها خواهیم پرداخت.

  • شیلکتومی (Cheilectomy): در این روش، خرهای استخوانی و همینطور قسمتی از استخوان برداشته می‌شود تا فضا برای حرکت انگشت شست بازتر شود. این عمل جراحی در موارد نسبتا خفیف تا متوسط انجام می‌شود و ممکن است ماه‌ها بخش جراحی شده متورم باقی بماند.
  • آرترودزیز (Arthrodesis): آرترودزیز به معنای جوش دادن چند استخوان به یک دیگر است. این روش در موارد آسیب‌های شدید به کار گرفته می‌شود و طی آن، غضروف مفصلی به طور کامل برداشته و مفصل با کمک ابزارهای مختلف مثل پیچ یا صفحات مخصوص در جای خود تثبیت می‌شود. با توجه به تثبیت مفصل، شما دیگر قادر نخواهید بود انگشت شست خود را حرکت دهید، اما در عوض درد به طور کامل فروکش خواهد کرد.
  • عمل تعویض مفصل یا آرتروپلاستی (Arthroplasty): در این روش، سطح مفصلی برداشته شده و با یک مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود. در این روش درد کاملا فروکش می‌کند و در عین حال، قابلیت حرکت مفصل نیز باقی خواهد ماند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست