عمل جراحی تعویض مفصل زانو

در صورتی که زانوی شما در اثر یک بیماری التهابی یا آسیب‌های فیزیکی دچار اشکال شده باشد، احتمالا نخواهید توانست زانویتان را به خوبی حرکت دهید. این محدودیت در حرکت می‌تواند شما را از انجام فعالیت‌های بسیار ساده نیز ناتوان کند. ممکن است حین فعالیت، در زانوی خود احساس درد شدید کنید و این درد حتی در حالت استراحت و درازکشیده نیز پایدار باقی بماند. در صورتی که درمان‌های حمایتی و دارویی نتوانند به بهبود وضعیت شما کمک کنند، آخرین قدم عمل جراحی تعویض مفصل زانو خواهد بود.

عمل جراحی تعویض مفصل زانو که اصطلاحا آرتروپلاستی زانو نیز نامیده می‌شود، یک عمل جراحی بسیار شایع می‌باشد. این عمل جراحی به افرادی که مفصل زانویشان دچار التهاب، فرسودگی یا آسیب‌های فیزیکی شده است، کمک می‌کند تا توان عملکردی خود را دوباره به دست آورند و از درد ناتوان‌کننده زانو رهایی یابند. در این روش، بخش‌هایی از مفصل زانو با پروتز مفصلی جایگزین می‌شود و عملکرد آن تا حدود بسیار خوبی باز می‌گردد. در صورتی که تمایل دارید تا درباره این عمل بیشتر بدانید با ما تا آخر این مقاله همراه باشید.

تعویض مفصل زانو

عوامل آسیب‌رسان به زانو

عوامل زیادی وجود دارند که می‌توانند باعث آسیب به مفصل زانو شوند، اما اغلب این آسیب‌ها ماهیت التهابی دارند. استئوآرتریت که شیوع بسیار بالایی نیز دارد، یک بیماری فرساینده مفاصل مختلف به خصوص مفصل زانو می‌باشد. این بیماری به دلیل فرسایشی که در مفصل زانو ایجاد می‌کند، باعث آسیب به مفصل و نیز استخوان‌های اطراف آن می‌شود. عامل شایع دیگر، بیماری آرتریت روماتوئید می‌باشد. این بیماری با تاثیر بر غشای مفصلی که اصطلاحا غشای ساینوویال نامیده می‌شود، منجر به ایجاد درد و خشکی در مفصل می‌گردد. آسیب‌های فیزیکی (تروما) نیز می‌توانند با ایجاد التهاب در مفصل زانو، باعث تخریب مفصلی شوند.

اما چه بخش‌هایی از زانو ممکن است در این فرایندهای التهابی آسیب ببینند؟

آشنایی با ساختار و آناتومی مفصل زانو

در وهله نخست باید بدانیم که مفصل چیست؟ مفصل به فضای شکل گرفته در محل اتصال دو یا چند استخوان گفته می شود. این فضا دارای چندین جزء است که هر کدام از این اجزا، نقش خاصی را ایفا می‌کنند. بخش‌های مختلف مفصل زانو شامل موارد زیر می‌باشد:

  • غضروف ساختاری در مفصل است که انتهای هر استخوان را می‌پوشاند و وظیفه کاهش اصطکاک و جلوگیری از وارد آمدن فشارهای ناگهانی به استخوان‌ها را دارد.
  • غشای ساینوویال یک بافت فعال در اطراف مفصل است که مایع ساینوویال را به داخل مفصل ترشح می‌کند. مایع ساینوویال، مایعی لزج و شفاف است که مانند یک لوبریکانت، به حرکت روان و نرم استخوان‌ها در داخل مفصل کمک می‌کند.
  • لیگامان‌ها نوعی بافت پیوندی محکم و الاستیک هستند که مفصل را احاطه کرده‌اند. این ساختارهای مستحکم، وظیفه حمایت از مفصل و محدود کردن حرکات آن را بر عهده دارند.
  • تاندون‌ها‌ نیز مانند لیگامان‌ها یک بافت پیوندی محکم و الاستیک به شمار می‌روند؛ با این تفاوت که این ساختار وظیفه اتصال عضله به استخوان را دارد و باعث حرکت مفصل در جهات مختلف می شود.
  • منیسک به عنوان ضربه‌گیر عمل می‌کند. این ساختار می‌تواند با جذب ضربات و فشارهای ناگهانی از ایجاد آسیب به مفصل و استخوان جلوگیری کند. علاوه بر این، منیسک سطح مقطع تماسی در داخل مفصل را نیز افزایش می‌دهد.

مفصل زانو از بالا به استخوان ران یا فمور و از پایین به استخوان درشت‌نی یا تیبیا محدود می‌شود. علاوه بر این دو استخوان، استخوان کوچک دیگری نیز در جلوی مفصل قرار گرفته و کشکک یا پاتلا نام دارد.

عمل جراحی تعویض مفصل زانو به چه افرادی توصیه می‌شود؟

با توجه به اینکه عمل جراحی تعویض مفصل زانو یک عمل جراحی ماژور به شمار می‌رود، بدیهی‌ است که سخت‌گیری‌هایی نیز برای انجام آن در نظر گرفته شود. این عمل تنها در شرایطی به بیمار توصیه می‌شود که با وجود انجام سایر مداخلات غیرجراحی اعم از فیزیوتراپی یا تجویز استروئید، درد به صورت پایدار باقی بماند و میزان تحرک مفصل همچنان کاهش یافته باقی باشد. به صورت دقیق‌تر اگر بخواهیم بگوییم، در صورت وجود شرایط زیر، پزشک می‌تواند انجام این عمل را توصیه کند:

  • درد شدید یا خشکی‌ای که مانع از انجام فعالیت‌های عادی فرد مثل پیاده‌روی، بالا رفتن از پله‌ها یا حتی نشستن و بلند شدن از روی صندلی شود.
  • درد متوسط یا شدیدی که حتی در حین استراحت نیز وجود داشته باشد.
  • التهاب مزمن زانو و تورمی که با استراحت یا مصرف داروها بهبود پیدا نکرده باشد.
  • بدشکلی‌های زانو
  • در صورتی که التهاب زانو به هیچکدام از مداخلات درمانی، پاسخ قابل توجهی نداده باشد.

عمل تعویض مفصل زانو

انواع جراحی‌های تعویض مفصل زانو

با توجه به شدت آسیب و در نظر گرفتن شرایط بیمار، عمل جراحی تعویض مفصل زانو به دو شکل ممکن است انجام بگیرد:

جراحی تعویض کامل مفصل زانو (Total Knee Replacement): در این روش، هر دو طرف مفصل تعویض می‌شوند.

جراحی تعویض نیمه مفصل زانو (Partial Knee Replacement): تنها یک طرف مفصل تعویض خواهد شد. این روش ساده‌تر است و طول مدت نقاهت بیمار کوتاه‌تر خواهد بود.

آمادگی‌های مربوط به قبل از جراحی تعویض مفصل زانو

عمل جراحی تعویض مفصل زانو، دو سو دارد. یک سوی آن پزشک جراح است و سوی دیگر، خود بیمار. برای آنکه این عمل جراحی موفقیت آمیز باشد، هم پزشک و هم بیمار نقش تعیین کننده خواهند داشت. بهتر است بیمار در مورد این جراحی، دوره نقاهت خود، علایم خطر و عوارض احتمالی این عمل جراحی اطلاعات کافی کسب کند تا در صورت ایجاد مشکل، بتواند با پزشک معالج خود تماس بگیرد

پیش از عمل، لازم است تا وضعیت سلامتی شما مورد ارزیابی قرار بگیرد. پزشک با انجام معاینات کافی و ارجاع شما برای انجام آزمایشات مختلف از سلامت شما اطمینان حاصل خواهد کرد. در صورتی که هر گونه دارو، حتی داروهای گیاهی و مکمل را مصرف می‌کنید، به پزشک خود اطلاع دهید. ممکن است لازم باشد قبل از انجام جراحی، مصرف برخی از داروها را متوقف کنید.

تا جایی که در توان دارید فعالیت کنید. انجام فعالیت‌های ورزشی کنترل شده پیش از عمل، عضلات اطراف مفصل زانوی شما را تقویت می‌کند و باعث می‌شود دوره نقاهت کوتاه‌تر و کم‌عارضه‌تری را تجربه کنید. توصیه می‌کنیم از چند ماه قبل از عمل، ورزش‌های ساده‌ای مثل پیاده‌روی یا شنا کردن را انجام دهید. همچنین می‌توانید از یک فیزیوتراپیست نیز برای این منظور کمک بگیرید.

بعد از عمل جراحی

بعد از انجام عمل جراحی، حدود ۳ تا ۵ روز را در بیمارستان بستری خواهید بود. سپس با تصمیم پزشک، مرخص خواهید شد و به خانه باز خواهید گشت. لازم است در دوره نقاهت تحت نظر یک فیزیوتراپیست به انجام تمرین‌های ورزشی و تقویتی بپردازید. ممکن است تا ۶ هفته برای راه رفتن عادی نیاز به واکر داشته باشید، اما بسیاری از افراد بعد از هفته ششم می‌توانند واکر را کنار بگذارند. کامل شدن دوره درمان و بهبودی قطعی ممکن است از یک تا ۲ سال به طول بی‌انجامد.

عوارض احتمالی عمل جراحی تعویض مفصل زانو

همانطور که گفته شد، عمل جراحی تعویض مفصل زانو یک عمل ماژور به شمار می‌رود و آگاهی بیمار از عوارض احتمالی بسیار حائز اهمیت است. عوارض ناشی از این جراحی بسیار نادرند و تعداد کمی از افراد ممکن است برخی از این عوارض را تجربه کنند. این عوارض شامل موارد زیر است:

عفونت

شامل عفونت زخم جراحی و عفونت خود مفصل زانو می باشد. این عفونت‌ها در هر زمانی پس از عمل ممکن است ایجاد شوند. در صورتی که عفونت، سطحی و کوچک باشد می‌توان با تجویز آنتی‌بیوتیک آن را درمان کرد؛ اما در عفونت‌های عمیق و عفونت‌هایی که خود مفصل را درگیر کنند، پزشک ممکن است ناچار به تعویض مفصل نیز شود

ایجاد لخته‌های خونی در ورید‌های پا

لخته‌های خونی از عوارض شایع جراحی تعویض مفصل زانو می‌باشد. در صورتی که این لخته‌ها حرکت کنند و به عروق ریوی برسند، می‌توانند به صورت بالقوه تهدیدکننده حیات باشند.

عوارض مربوط به پروتز

با گذشت زمان، سطح برخی از پروتزها ممکن است دچار فرسودگی شده و دیگر استحکام سابق را نداشته باشد. عارضه دیگر مرتبط با پروتزها، تغییر زاویه دادن آن‌هاست که منجر به محدودیت حرکت زانو می‌شود. این اتفاق بیشتر در افرادی رخ می‌دهد که پیش از عمل، تحرک کافی را نداشته‌اند.

باقی‌ماندن درد در زانو

این عارضه بسیار نادر بوده و فقط تعداد بسیار کمی ممکن است آن را تجربه کنند. به صورت کلی جای نگرانی از این بابت وجود ندارد.

آسیب‌های مرتبط با جراحی

هرچند نادر، اما ممکن است در حین یا بعد از جراحی، شکستگی در استخوان‌های اطراف مفصل رخ دهد. علاوه بر استخوان، عروق خونی و رشته‌های عصبی اطراف مفصل نیز ممکن است آسیب ببینند.

عمل جراحی تعویض مفصل زانو جزو اعمال کم عارضه و بسیار شایع می‌باشد. فراموش نکنید که نقش بیمار در روند بهبودی خود و تکمیل دوره نقاهت بسیار حائز اهمیت است و بیمار می‌بایست تا جای ممکن، در مورد بیماری خود اطلاعات کسب کند و اصول درمانی و ایمنی را رعایت نماید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست