بازسازی رباط‌های جانبی

در صورتی که از دنبال‌کنندگان مسابقات ورزش‌های حرفه‌ای مثل فوتبال و بسکتبال باشید، احتمالا بارها خبرهای مختلف حاکی از پاره شدن رباط‌‌های مفصل زانو در ورزشکاران حرفه‌ای به گوشتان خورده است. آنچه که بیشتر در میان ورزشکاران شایع است، پارگی رباط‌های صلیبی می‌باشد، اما گاهی نیز در اثر وارد شدن ضربات مهلک از طرفین، ممکن است فرد رباط‌های جانبی‌اش نیز دچار آسیب و پارگی شوند. ترمیم این آسیب‌دیدگی‌ها به پیچیدگی رباط‌های صلیبی نیست اما همچنان جزو آسیب‌های جدی برای ورزشکاران محسوب می شود و می‌تواند مصدومیت‌های طولانی برایشان ایجاد کند. برای اینکه درباره آسیب و بازسازی رباط‌های جانبی زانو بیشتر بدانید، با ما در این مقاله همراه باشید.

بازسازی رباط‌های جانبی

آناتومی رباط‌های زانو

مفصل زانو از به هم رسیدن سه استخوان ران (فمور) در بالا، ساق (تیبیا) در پایین و کشکک (پاتلا) در جلو تشکیل شده است. استخوان کشکک یا پاتلا نقش حفاظتی برای این مفصل ایفا می‌کند. این سه استخوان به تنهایی نمی‌توانند دائما در کنار هم قرار بگیرند و ساختار خود را حفظ کنند. در نتیجه، رشته‌هایی محکم و الاستیک به نام لیگامان این استخوان‌ها را به یکدیگر متصل نگاه می‌دارند و کمک می‌کنند تا مفصل زانو تحرک مناسب بدون به هم خوردن ساختار مفصلی داشته باشد. ۴ لیگامان یا رباط اصلی در مفصل زانو، به تحقق این امر کمک می‌کنند و در زیر به معرفی این رباط‌ها خواهیم پرداخت.

رباط‌های صلیبی

دو رباط صلیبی داریم؛ رباط صلیبی قدامی (ACL) که در جلوی مفصل قرار دارد و رباط صلیبی خلفی (PCL) که در پشت قرار گرفته است. این رباط‌ها نسبت به رباط‌های جانبی، در بخش‌های درونی‌تری قرار گرفته‌اند و نسبت به یکدیگر، شکل X یا صلیب مانند ایجاد می‌کنند. وظیفه رباط‌های صلیبی کنترل حرکات مفصل زانو و جلوگیری از حرکت بیش از حد آن به جلو و عقب می‌باشد.

رباط‌های جانبی

این رباط‌ها در طرفین مفصل زانو قرار می‌گیرند. مانند رباط‌های صلیبی، تعداد رباط‌های جانبی نیز دو عدد است و عبارت‌اند از: رباط جانبی داخلی (MCL) که فمور را به تیبیا وصل می‌کند و رباط جانبی خارجی (LCL) که در اتصال فمور به استخوان فیبولا (نازک‌نی) نقش دارد. لیگامان های جانبی از حرکت زانو به داخل یا خارج ممانعت به عمل می‌آورند و به عبارتی، حرکات زانو به سمت داخل و خارج را محدود می‌نمایند. همچنین این لیگامان‌ها، نقشی حفاظتی در برابر ضرباتی که از طرفین وارد می شوند ایفا می‌کنند.

طبقه‌بندی آسیب‌های وارده به رباط‌های زانو

با توجه به اینکه وظیفه حفاظت از مفصل زانو تنها به عهده رباط‌های صلیبی و جانبی و برخی از عضلات پوشاننده‌اش می‌باشد، احتمال آسیب‌دیدن این ساختار‌ها بسیار زیاد است. با وارد آمدن ضربات یا فشارهای ناگهانی به هر طرف از زانو، ممکن است یکی از لیگامان‌ها آسیب ببیند.

آسیب به لیگامان‌ها را اصطلاحا پیچ‌خوردگی می‌نامند. پیچ‌خوردگی‌ها بسته به شدت آسیب می‌توانند خفیف، متوسط یا شدید باشند. طبقه بندی شدت آسیب به رباط‌ها به این ترتیب است:

  • پیچ‌خوردگی درجه ۱: شدت آسیب به رباط خفیف است. در این حالت، رباط اندکی کشیده شده است اما همچنان می‌تواند وظایف خود را انجام دهد و ساختار مفصل زانو را حفظ نماید.
  • پیچ‌خوردگی درجه ۲: شدت آسیب به رباط متوسط است. در این حالت، کشیدگی رباط به حدی‌ است که استحکام آن از بین می‌رود و شل می‌گردد. در این حالت رباط قادر نیست ساختار مفصل را به خوبی حفظ کند، اما خود رباط هنوز پاره نشده و یک تکه است. به این حالت از رباط، پارگی نسبی نیز گفته می‌شود.
  • پیچ‌خوردگی درجه ۳: شدت آسیب به رباط شدید است. در این حالت، پارگی کامل رخ داده و رباط دو تکه شده است. در پیچ‌خوردگی درجه ۳، مفصل کاملا ناپایدار است و فرد ممکن است نتواند پای خود را به خوبی روی زمین بگذارد.

احتمال پارگی رباط جانبی داخلی یا MCL نسبت به رباط جانبی خارجی یا LCL بیشتر است. با توجه به ساختار و آناتومی پیچیده طرف خارجی مفصل زانو، پارگی رباط جانبی خارجی معمولا با آسیب‌ به ساختار‌های دیگر موجود در مفصل همراه است.

علایم آسیب به رباط‌های جانبی

در صورت پارگی رباط‌های جانبی، علایم مختلفی ممکن است رخ دهد. درد یکی از تظاهرات اصلی پارگی رباط جانبی می‌باشد. در صورتی که درد در طرف خارجی زانو احساس شود، رباط جانبی خارجی آسیب دیده است و در صورت وجود درد در طرف داخلی زانو، احتمالا رباط جانبی داخلی دچار آسیب شده است. تورم در ناحیه آسیب‌دیده از دیگر علایم شایع در این نوع از آسیب‌هاست. سومین علامت نیز مربوط به احساس ناپایداری و حس خالی شدن زیر پای درگیر می‌باشد.

چه عواملی می‌توانند باعث ایجاد آسیب در بازسازی رباط‌های جانبی گردند؟

تمام ضربات قدرتمندی که از طرفین به زانو وارد شوند، ریسک ایجاد آسیب در رباط های جانبی را دارند. معمولا عمده ضربات از طرف خارج به زانو وارد می شوند که این ضربات، زانو را به سمت داخل خم می‌کنند و در نتیجه منجر به ایجاد آسیب در رباط جانبی داخلی می‌گردند. به همین دلیل است که شیوع پارگی MCL بیش از شیوع پارگی LCL است. برعکس، اگر ضربه‌ای از سمت داخل به زانو وارد شود، می‌تواند باعث آسیب به رباط LCL گردد.

ارزیابی رباط جانبی آسیب دیده

ارزیابی رباط‌های جانبی در وهله اول با استفاده از معاینات پزشکی و اخذ شرح حال انجام می شود. بسیاری از آسیب‌ها حین معاینه می‌توانند تشخیص داده شوند. در قدم بعدی، پزشک درخواست عکسبرداری جهت مشاهده دقیق‌تر منطقه آسیب دیده و شناسایی آسیب‌های احتمالی همراه را می‌دهد. برای عکس‌برداری می‌توان از گرافی ساده (اشعه ایکس) و MRI استفاده کرد. اشعه ایکس می‌تواند شکستگی‌های استخوانی را به ما نشان دهد و MRI، بهترین روش برای مشاهده خود رباط‌ها می باشد.

درمان بازسازی رباط‌های جانبی

درمان آسیب‌های وارده به رباط‌های جانبی می‌تواند به روش جراحی یا غیرجراحی انجام پذیرد. معمولا افرادی که دچار آسیب‌دیدگی در رباط‌های جانبی خود شده‌اند، نیازی به درمان جراحی ندارند و بیشتر از روش‌های غیرجراحی برای ترمیم لیگامان‌ استفاده می شود.

درمان‌های غیرجراحی

  • یخ: استفاده از یخ می‌تواند تاثیر قابل توجهی در ترمیم آسیب وارده به رباط جانبی داشته باشد. فرد می‌بایست هر یک ساعت، یخ را به صورت مستقیم به مدت ۱۵ الی ۲۰ دقیقه بر روی نقطه آسیب دیده قرار دهد. استفاده از یخ‌های شیمیایی پیشنهاد نمی‌شود.
  • استفاده از بریس: در صورت ایجاد آسیب در زانو، تا جای ممکن باید از وارد آمدن فشارهای مختلف از سمت آسیب دیده جلوگیری کرد. فعالیت‌های روزانه خود را باید تا حدود خیلی زیادی محدود کنید. پزشکتان ممکن است استفاده از بریس را به شما توصیه کند. همچنین ممکن است برای تسهیل راه رفتن و نیز جلوگیری از فشار ناشی از راه رفتن، استفاده از عصا یا چوب زیر بغل را به شما توصیه نماید.
  • درمان فیزیکی: پزشک ممکن است تمرینات تقویتی برای شما تجویز نماید. انجام این تمرین‌ها می‌تواند باعث تقویت مفصل زانو و عضلات اطراف آن شود. تقویت عضلات زانو محور حمایتی قوی‌تری برای زانوی شما ایجاد می‌کند و روند بهبودیتان را تسریع می‌نماید.

درمان جراحی

همانطور که گفته شد، در آسیب‌هایی که تنها رباط درگیر باشد و ساختارهای دیگر مثل استخوان‌ها آسیب ندیده باشند معمولا از جراحی برای ترمیم رباط توصیه نمی شود. البته ممکن است شدت آسیب به قدری باشد که رباط نتواند به صورت خودبه‌خودی ترمیم پیدا کند. در این موارد درمان‌ جراحی توصیه می‌شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست